تجارت الکترونیک در اقتصاد جهانی
ساعت ۸:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٢/٢   کلمات کلیدی:

تجارت الکترونیک یکی از پرکاربردترین و رایج ترین اصطلاحات حوزه های اقتصادی وبازرگانی طی سالیان گذشته بوده است که هر روزه هم بر دامنه و میزان استفاده از آن افزوده می شود.
    
     این اصطلاح و مفاهیم مصداقی آن به فراخور دو جزء آن یعنی تجارت و الکترونیک، گستره وسیعی از مباحث و موضوعات را در برمی گیرد.........
   


تجارت الکترونیک یکی از پرکاربردترین و رایج ترین اصطلاحات حوزه های اقتصادی وبازرگانی طی سالیان گذشته بوده است که هر روزه هم بر دامنه و میزان استفاده از آن افزوده می شود.
    
     این اصطلاح و مفاهیم مصداقی آن به فراخور دو جزء آن یعنی تجارت و الکترونیک، گستره وسیعی از مباحث و موضوعات را در برمی گیرد.
    
     دکتر مهدوی استاد اقتصاد دانشگاه تهران در انجمن اقتصاددانان ایران به واکاوی چالش ها و مباحث روز این حوزه پرداخت و سعی کرد تأثیرات دوسویه قواعد تجارت و فضای ارتباطی الکترونیک بررسی کند.
    
     مهدوی در ابتدا با ارائه آمار مختصری از مبادلات تجاری صورت گرفت از طریق تجارت الکترونیک در جهان، گوشه ای از حضور پررنگ این نوع از ارتباط و تجارت را نشان دهد.
    
     تجارت الکترونیک در سال 2006 میلادی با رقمی در حدود 8/12 تریلیون دلار بیش از 55 درصد سهم کل تجارت جهانی را به خود اختصاص داده است که این سهم نسبت به سال 204 رشدی معادل 64/80 درصد را نشان می دهد. این سهم بالا در شرایطی حاصل شده که حجم تجارت الکترونیک در سال 2004 رقمی معادل 8/6 تریلیون دلار بوده است.
    
     دکتر مهدوی همچنین در یک تعریف ساده، استفاده از شبکه های رایانه ای برای جستجو و بازاریابی اطلاعات جهت پشتیبانی از کارهای انجام شده در سازمان و تصمیم گیری سازمانی و خرید و فروش کالاها با استفاده از این شبکه ها را تجارت الکترونیک قلمداد کرد.
    
     به عقیده وی، امنیت مبادله اطلاعات، قابلیت اعتماد سیستمها و جامعیت پردازش مبادلات عمده ترین چالش ها و دغدغه های بحث تجارت الکترونیک در دنیای امروز تلقی می شود.
    
     به نظر می رسد بتوان مجموعه عوامل تأثیرگذار در سیاستهای بازرگانی متعارف در اقتصاد سنتی را در سه محور انواع تعرفه گمرکی، موانع غیرتعرفه ای بر تجارت و سیاستهای صادراتی خلاصه کرد و این درحالی است که سیاستهای بازرگانی در عصر تجارت الکترونیکی در محورهای مدیریت آمیخته بازار در اینترنت، برنامه ریزی محصول در اینترنت، برنامه ریزی قیمت در اینترنت و اینترنت و کانال توزیع قابل پیگیری و بررسی است.
    
     بر همین اساس می توان اثرات متقابل مفاهیم تجارت الکترونیکی بر نظریات و قوانین تجارت سنتی مورد بررسی قرار داد. بنابر یکی از قدیمی ترین قضایای اقتصادی، هر کشور کالایی را صادر می کند که در تولید آن نیاز به عامل نسبتاً فراوان و ارزان دارد و متقابلاً کالایی را وارد می کند که در تولید آن نیاز به استفاده از عامل نسبتاً گران و کمیاب دارد. در صورتی که در فضای تجارت الکترونیکی که مبتنی بر اقتصاددانش محور است این قواعد دچار تغییرات عمده و بنیادینی شده است.
    
     در تجارت الکترونیک و با فرض اقتصاد دانش محور، کمیابی معنایی را که در فضای تجارت سنتی داشت، ندارد و هر کشوری می تواند با توجه به استراتژی تجاری خود به تجارت بپردازد. در چنین فضایی هر کشور کالایی را صادر می کند که دانش و تخصص لازم برای تولیدکارای آن را داشته باشد و یا کسب دانش تولید آن برایش مقرون به صرفه باشد، همچنین در مقابل کالایی را وارد می کند که دانش تولید آن را ندارد و یا این که کسب دانش تولید آن برایش مقرون به صرفه نیست.
    
     در فضای تجارت الکترونیکی و تأثیرات آن فرضهای مختلفی مطرح است، در فرض اول این تعامل، بحث تولید کالا با دو عامل تولید و در دو کشور مختلف مطرح می شود به این معنا که سرزمین زدایی چشمگیری در حوزه فعالیتهای اقتصادی وجود دارد که در رشد شدید معاملات فرامرزی، سرمایه گذاریهای مشترک، خلق بازارهای جهانی، از طریق دلالان، بانکداران، تولیدکنندگان و مصرف کنندگان مشهود است.
    
     فرض دیگر این تعامل سیر به سمت فناوری یکسان است در تجارت سنتی ما با فناوری نازلتر، دسترسی کمتر، اطلاعات کمتر، تشابه کمتر ارتباطات کمتر و توقع کمتر مشتریان مواجهیم در صورتی که فناوری بالاتر، دسترسی، تشابه، اطلاعات، ارتباطات و توقع بیشتر از خصوصیات تجارت الکترونیکی است.
    
     در اقتصاد مبتنی بر دانش که نمادی از بکارگیری تجارت الکترونیک در عرصه اقتصاد است و الکترونیک شدن تجارت نیز از ویژگی های آن قلمداد می شود، سرمایه عامل اصلی تولید است
    
    که ممکن است به صورت سرمایه فیزیکی یا سرمایه انسانی به صورت تدریجی مورد استفاده قرار گیرد و در عین حال طبیعی است که با هرچه بیشتر شدن سهم تجارت الکترونیکی در تعاملات اقتصادی، کارایی نیز در اثر کاهش هزینه های تولید به شدت افزایش می یابد.
    
     یکی دیگر از مباحث و چالش های مطرح بحث تخصص ناقص در تولید است که از سوی برخی منتقدان گسترش تجارت الکترونیک عنوان می شود، واقعیت آن است که نظام تولید انعطاف پذیر تنها با بسط و گسترش شبکه جهانی اینترنت و نهادینه شدن تجارت الکترونیک در ساختار بازارهای جهانی به طور کامل تحقق پیدا می کند، می توان گفت، تجارت الکترونیک نه تنها فرض وجود تخصص ناقص در تولید را نقض نمی کند، بلکه تخصص ناقص را یکی از راههای بقا و حفظ سهم بازار برای بنگاه ها معرفی می کند.
    
     در نهایت از منظر دکتر مهدوی تبعات حضور و گسترش تجارت الکترونیکی را در عرصه اقتصادی جهان اینگونه می توان جمع بندی کرد:
    
     تجارت الکترونیکی شیوه های سنتی تجارت را متحول کرده است.
    
     تجارت الکترونیکی سرعت انجام را افزایش داده است.
    
     تجارت الکترونیکی هزینه انجام مبادلات را کاهش داده و کارایی تجاری بنگاه های اقتصادی را افزایش داده است.
    
     این نوع تجارت، رقابت را در بازارهای جهانی نهادینه کرده است.
    
     تجارت الکترونیکی نقش سیاستهای بازرگانی را در انجام مبادلات چه از نوع تشویق کننده و چه از نوع محدود کننده به حداقل رسانده است.

http://rtp.irمنبع